Sáng ra thấy xác ong nằm nhiều trước cửa tổ, đàn thưa hẳn chỉ sau một hai ngày.
Đây là dấu hiệu điển hình của việc dính thuốc, và cũng là sự cố người nuôi ít kiểm soát được nhất.
Xác ong nằm nhiều trước cửa, xuất hiện đột ngột trong một hai ngày.
Ong bò lổm ngổm không bay được, hoặc bay loạng choạng.
Lượt ra vào giảm mạnh chỉ sau một đêm.
Nếu nhiều tổ trong vườn cùng bị một lúc thì gần như chắc chắn là do thuốc.
Phân biệt với các nguyên nhân khác: kiến thì có đường kiến, mốc thì có mùi, còn thuốc thì đột ngột và đồng loạt.
| Nguyên nhân | Xác ong | Tốc độ | Dấu hiệu khác |
|---|---|---|---|
| Dính thuốc | Nhiều, đột ngột | Một hai ngày | Nhiều tổ cùng bị |
| Kiến tấn công | Rải rác | Vài ngày | Có đường kiến |
| Mất chúa | Không có | Vài tuần | Không có ong non |
| Quá nóng | Ít | Từ từ | Ong bu ngoài thùng |
| Hết mùa tự nhiên | Không có | Từ từ | Cả vùng cùng chững |
Không nhiều, và đây là phần khó chấp nhận nhất.
Đừng bịt cửa tổ để tránh thuốc. Thùng kín làm đàn nóng và ngộp, hại hơn nhiều so với việc để chúng ra ngoài.
Nếu biết trước lịch phun diện rộng thì cách duy nhất an toàn là dời tổ đi chỗ khác trước, và đưa về sau thời gian chờ.
Sau khi đã dính thì chỉ có thể để yên, không mở thùng, không can thiệp.
Đàn còn quân thì có thể hồi trong vài tuần tới vài tháng.
Đàn bay khắp bán kính vài trăm mét, không dừng ở hàng rào nhà mình.
Vườn lân cận trong bán kính đó phun thuốc thì đàn vẫn tiếp xúc, dù mình không dùng gì.
Đây là điều nhiều người mới không lường trước, và cũng là lý do đàn hỏng mà không hiểu vì sao.
Ở Việt Nam thì nhiều thông tin lan truyền chưa được kiểm chứng, nên chuyện này càng đáng để ý khi chọn chỗ đặt.
Trao đổi với hàng xóm. Đây là việc ít tốn công nhất mà hiệu quả nhất.
Phần lớn người phun thuốc không có ý gây hại, chỉ là không nghĩ tới đàn ong.
Nói cho họ biết mình có nuôi ong, và hỏi họ báo trước khi định phun. Nhiều người sẵn sàng, và có người còn đổi sang phun chiều muộn khi ong đã về.
Chọn vị trí đặt tổ tách khỏi khu canh tác, ở mép vườn xa nhất.
Và trồng hàng cây chắn giữa hai khu nếu có điều kiện.
Không phải ai cũng làm được vườn hoàn toàn không dùng thuốc.
Nếu buộc phải phun thì chọn nhóm ít hại hơn, phun sau khi ong đã về, và phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.
Báo trước cho người nuôi ong khác trong xóm nếu có.
Và nếu phun diện rộng thì tính chuyện dời tổ trước.
Đây cũng là lý do việc nói chuyện với hàng xóm là chuyện hai chiều.
Xác ong nhiều và đột ngột, nhiều tổ cùng bị một lúc.
Không. Thùng kín làm đàn ngộp, hại hơn nhiều.
Nếu còn quân thì có thể hồi trong vài tuần tới vài tháng.
Không hẳn, vì đàn bay khắp bán kính vài trăm mét.
Trao đổi với hàng xóm và hỏi lịch phun trước.
Đây là nguyên nhân mất đàn số một trong nghề nuôi ong dú. Cách xử lý khi đang xảy ra và cách chặn nó lại ngay từ gốc rễ.
Sự cố hay gặp ở vùng ẩm và sau những mùa mưa dài. Nguyên nhân thật đằng sau, cách xử lý theo từng mức độ và cách phòng ngừa.
Không cần mở thùng ra tìm chúa làm gì. Dấu hiệu gián tiếp, mốc thời gian cần nhớ và cách xử lý nếu đúng là đàn mất chúa.
Hiếm gặp hơn chuyện mất đàn vì kiến nhưng vẫn xảy ra. Những nguyên nhân đã được ghi nhận và cách phòng tránh ngay từ đầu.
Gió bão, vật nuôi húc phải, hoặc do chân kê đã mục. Cách xử lý ngay tại chỗ và cách gia cố lại cho những mùa bão sau này.
Không có dấu hiệu rõ ràng nào nhưng quân cứ ít đi dần đều. Cách loại trừ từng nguyên nhân một theo đúng một thứ tự hợp lý.
Nơi hỏi đáp của cộng đồng nuôi ong dú, chủ yếu người mới. Nội dung viết theo dạng giải đáp thắc mắc thực tế người nuôi gặp hằng ngày, ngôn ngữ dễ hiểu, tránh thuật ngữ.