Không thấy kiến, không thấy xác ong, không có gì bất thường. Nhưng quân cứ ít đi qua từng tuần.
Đây là kiểu sự cố khó nhất vì không có dấu hiệu rõ để bám vào.
- Loại trừ theo thứ tự từ dễ tới khó
- Nhiều khi chỉ là nhịp mùa chứ không phải vấn đề
- So với tổ khác cùng vườn là bước quan trọng nhất
- Ghi chép giúp lần ra nguyên nhân từ vài tháng trước
Loại trừ theo thứ tự
Bước một: đang là mùa nào. Trong quãng cuối mùa khô thì quân giảm là bình thường.
Bước hai: các tổ khác cùng vườn thế nào. Cả vườn cùng giảm thì đó là nhịp mùa hoặc nguồn hoa.
Bước ba: có ong mang phấn về không. Không có phấn nghĩa là đàn không nuôi lứa mới.
Bước bốn: có ong non tập bay không. Không thấy quá sáu tuần thì nghi mất chúa.
Bước năm: chỗ đặt có vấn đề không. Đổi chỗ với một tổ khoẻ để thử.
Bước sáu: mình đã làm gì trong vài tháng trước.
| Bước | Câu hỏi | Nếu có vấn đề |
|---|---|---|
| 1 | Đang mùa nào | Mùa khó thì để yên |
| 2 | Tổ khác thế nào | Cả vườn giảm thì do nguồn hoa |
| 3 | Có mang phấn về không | Không có thì đàn không nuôi lứa |
| 4 | Có ong non tập bay không | Không có quá sáu tuần thì nghi mất chúa |
| 5 | Chỗ đặt ra sao | Thử đổi chỗ với tổ khoẻ |
| 6 | Đã làm gì mấy tháng trước | Thu quá tay, tách sớm, mở thùng nhiều |
Nguyên nhân lộ ra muộn
Đây là điều làm kiểu sự cố này khó lần nhất.
Thu mật cuối tháng 5 đến tháng 11, đàn suy vào quãng cuối mùa khô, cách nhau vài tháng.
Tách đàn giữa mùa, mất chúa lộ ra sau sáu tuần.
Mở thùng nhiều trong một tháng, hậu quả thấy vào tháng sau.
Vì vậy khi thấy đàn thưa dần, nguyên nhân thường nằm ở việc mình đã làm từ mấy tháng trước.
Không có sổ ghi chép thì gần như không lần lại được.
So với tổ khác
Đây là bước quan trọng nhất và cũng dễ làm nhất.
Nếu tổ này thưa mà tổ kia đông thì vấn đề nằm ở tổ này hoặc ở vị trí của nó.
Nếu cả vườn cùng thưa thì đó là nhịp mùa hoặc nguồn hoa chung, và không phải lỗi của mình.
Đây là lý do nên nuôi ít nhất hai tổ ngay từ đầu.
Nếu chỉ có một tổ thì hỏi người nuôi trong vùng xem đàn của họ lúc này thế nào.
Phép thử đổi chỗ
Khi nghi vấn đề nằm ở vị trí thì có một cách kiểm khá đáng tin.
Đổi chỗ tổ thưa với một tổ khoẻ ở khu khác trong vườn, chờ vài tháng rồi xem.
Nếu tổ thưa khá lên ở chỗ mới thì đúng là vị trí cũ có vấn đề.
Nếu vẫn thưa thì vấn đề nằm ở bản thân đàn.
Lưu ý: cả hai đàn đều mất một ít quân do bay nhầm trong vài ngày đầu, nên chỉ làm khi thật cần và làm vào giữa tháng 5 đến tháng 11.
Khi nào chấp nhận
Có trường hợp làm hết mọi thứ mà đàn vẫn không lên.
Đàn yếu bẩm sinh cũng tồn tại, và không phải mọi đàn đều khoẻ như nhau.
Nếu đã qua hai mùa mà vẫn èo uột dù đã đổi chỗ và chăm kỹ thì nên chấp nhận và ghép quân về đàn khác.
Giữ một đàn èo uột nhiều năm thì vừa tốn công vừa không đi tới đâu.
Và đừng nhân giống từ đàn đó.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Kết luận đàn có vấn đề khi đang trong mùa khó
- Không so với tổ khác trước khi kết luận
- Giữ mãi một đàn èo uột qua nhiều năm
Câu hỏi thường gặp
Đàn thưa dần thì bắt đầu kiểm từ đâu?
Xem đang là mùa nào và so với các tổ khác cùng vườn.
Vì sao khó tìm nguyên nhân?
Vì hậu quả thường lộ ra muộn hơn nguyên nhân vài tháng.
Phép thử đổi chỗ có hiệu quả không?
Có, nhưng cả hai đàn đều mất một ít quân trong vài ngày đầu.
Không có sổ ghi chép thì sao?
Rất khó lần lại. Nên bắt đầu ghi từ bây giờ.
Khi nào nên bỏ một đàn?
Khi đã qua hai mùa mà vẫn èo uột dù đã đổi chỗ và chăm kỹ.