Sau một mùa mưa dài, mở thùng ra thấy vệt mốc ở góc và mùi ngai ngái.
Đây là sự cố phổ biến thứ hai sau kiến, và cũng phòng được từ khâu bố trí.
- Nguyên nhân chính là thùng không thoáng và kê quá thấp
- Đàn khoẻ tự dọn được mốc nhẹ
- Mốc nặng thì phải chuyển đàn sang thùng khác
- Phòng bằng cách kê cao, che mưa tạt và giữ thoáng gầm
Nguyên nhân
Kê quá thấp nên hơi ẩm từ nền bốc lên.
Gầm thùng bị cỏ mọc kín nên không thoáng.
Mưa tạt vào thùng do mái che quá nhỏ hoặc đặt sai hướng.
Thùng đóng bằng gỗ chưa khô hẳn, sau vài tháng ngấm ẩm.
Đàn quá yếu nên không tự dọn và điều hoà được độ ẩm bên trong.
Ở Việt Nam thì mỗi vùng một điều kiện nên kinh nghiệm không phải lúc nào cũng áp được, nên phần này càng đáng lưu ý.
| Mức độ | Biểu hiện | Xử lý |
|---|---|---|
| Nhẹ | Vài vệt mốc ở góc ngoài | Để yên, đàn tự dọn |
| Vừa | Mốc lan trong thùng, hơi có mùi | Cải thiện thoáng, kê cao hơn |
| Nặng | Mốc nhiều, mùi ngai ngái rõ | Chuyển đàn sang thùng khác |
| Rất nặng | Đàn suy rõ, bọng bị hỏng | Cứu quân, ghép về đàn khác |
Xử lý theo mức độ
Mốc nhẹ ở mặt ngoài: để yên. Đàn khoẻ tự dọn và tự điều hoà độ ẩm.
Mốc vừa: cải thiện điều kiện trước, kê cao hơn, phát sạch cỏ dưới gầm, chỉnh lại mái che. Thường vài tuần sau là đỡ.
Mốc nặng và có mùi: chuyển đàn sang thùng khác đã phơi khô. Làm vào chiều mát, chuyển nhẹ tay, giữ nguyên hướng các bọng.
Thùng cũ thì cạo sạch, rửa bằng nước, phơi nắng vài ngày. Nếu gỗ đã ngấm ẩm sâu thì nên bỏ, vì mùa sau sẽ mốc lại.
Vì sao đàn khoẻ ít bị
Đàn khoẻ tự điều hoà độ ẩm trong tổ bằng cách thông khí, và tự dọn những chỗ bị mốc.
Đàn yếu thì không đủ quân làm việc đó, nên mốc lan nhanh.
Vì vậy mốc thường là hệ quả chứ không phải nguyên nhân: đàn yếu trước rồi mới mốc.
Khi thấy mốc thì nên tìm cả nguyên nhân làm đàn yếu, chứ không chỉ xử lý phần mốc.
Phòng từ khâu bố trí
Kê thùng cách mặt đất, ở vùng ẩm thì kê cao hơn bình thường.
Giữ gầm thoáng, phát sạch cỏ mọc dưới thùng.
Mái che phải đủ rộng để chắn mưa tạt, và đặt cách nắp vài phân cho thoáng.
Chọn thùng gỗ đã phơi khô hẳn, không dùng gỗ dán hay gỗ còn tươi.
Và đừng đặt thùng sát tường hoặc sát bụi rậm, vì cả hai đều giữ ẩm.
Kiểm sau mùa mưa
Cuối tháng 5 đến tháng 11 là lúc nên kiểm một lượt toàn bộ.
Nhìn bên ngoài thùng xem có vệt mốc không, ngửi gần cửa tổ xem có mùi lạ không.
Kiểm chân kê xem có mục không, kiểm mái che xem có thủng không.
Đây là lúc phát hiện sớm, khi vấn đề còn nhẹ và xử lý dễ.
Ở Hội Ong Dú, đợt kiểm này được làm cố định hằng năm sau mùa mưa.
Việc mất chừng một buổi cho cả trại, mà phát hiện được nhiều thứ trước khi chúng thành vấn đề thật. Chân kê mục hay mái che thủng đều dễ sửa lúc mới chớm, còn để tới lúc thùng đổ thì tốn hơn nhiều.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Kê thùng quá thấp hoặc đặt sát đất
- Để cỏ mọc kín gầm thùng
- Dùng thùng đóng bằng gỗ chưa phơi khô
Câu hỏi thường gặp
Mốc nhẹ có cần xử lý không?
Không. Đàn khoẻ tự dọn được.
Khi nào phải chuyển đàn sang thùng khác?
Khi mốc nhiều và có mùi ngai ngái rõ.
Thùng đã mốc nặng có dùng lại được không?
Nếu gỗ ngấm ẩm sâu thì nên bỏ, vì mùa sau sẽ mốc lại.
Vì sao đàn yếu hay bị mốc?
Vì không đủ quân để thông khí và tự dọn.
Phòng mốc bằng cách nào?
Kê cao, giữ gầm thoáng, mái che đủ rộng, và dùng gỗ đã phơi khô.