Hỏi bất kỳ người nuôi ong dú nào về nguyên nhân mất đàn, câu trả lời đầu tiên gần như luôn là kiến.
Và điều đáng nói là phần lớn trường hợp đều phòng được.
- Kiến thử trước, nếu gặp phản kháng mạnh thì rút
- Đàn yếu là đàn dễ mất, một đêm là đủ
- Chân chống kiến chỉ hiệu quả khi không còn cầu nối nào khác
- Kiểm hằng tuần quan trọng hơn mọi biện pháp
Dấu hiệu kiến đang tấn công
Thấy đường kiến đi thành hàng tới chân thùng hoặc lên mái che.
Ong tụ đông bất thường ở cửa tổ, có vẻ căng thẳng.
Xác ong nằm rải rác quanh thùng.
Nếu mở ra thì thấy kiến trong tổ và bọng mật bị phá.
Thấy dấu hiệu đầu tiên thì xử lý ngay trong ngày, đừng chờ.
| Mức độ | Dấu hiệu | Xử lý |
|---|---|---|
| Mới chớm | Vài con kiến quanh chân thùng | Kiểm chân chống, cắt cầu nối |
| Đang tấn công | Đường kiến thành hàng, ong căng ở cửa | Cắt đường ngay, xử lý trong ngày |
| Nặng | Kiến vào trong tổ, bọng bị phá | Cứu phần còn lại, cân nhắc ghép |
| Quá muộn | Tổ trống, chỉ còn kiến | Thu thùng, làm sạch, rút kinh nghiệm |
Xử lý khi đang xảy ra
Cắt đường đi trước: tìm xem kiến vào bằng lối nào, thường là cành lá chạm thùng, dây phơi, hoặc cỏ mọc cao.
Làm lại chân chống kiến: đổ nước vào bát, hoặc bôi lại lớp chặn.
Lau sạch mật vương ra ngoài thùng, vì mùi mật là thứ hút kiến.
Nếu kiến đã vào trong thì mở thùng, dọn phần bị phá, lau sạch.
Nếu đàn đã quá yếu thì cân nhắc ghép phần quân còn lại về đàn khác thay vì để tàn dần.
Vì sao chân chống thôi chưa đủ
Chân ngâm nước rất tốt, nhưng chỉ khi kiến không có đường nào khác.
Một cành lá chạm mái. Một sợi dây phơi vắt ngang. Cỏ mọc cao chạm đáy thùng. Tấm che nắng dựa vào tường.
Mỗi thứ đó đều là một cây cầu, và làm mọi khoản đầu tư vào chân chống kiến thành vô nghĩa.
Vì vậy việc phát quang quanh thùng quan trọng ngang với chân chống, mà lại không tốn gì.
Giữ khoảng trống ít nhất nửa mét quanh mỗi thùng.
Không dùng thuốc
Nhiều người mới nghĩ tới việc rắc thuốc diệt kiến quanh thùng.
Đây là việc không nên. Ong dú nhạy với hoá chất, và cứu kiến mà mất ong thì vô nghĩa.
Các biện pháp cơ học vừa rẻ vừa hiệu quả hơn, và không có rủi ro nào.
Nếu tìm được tổ kiến thì xử lý ở nơi cách xa khu đặt tổ, không xử lý ngay cạnh thùng.
Lúc nào rủi ro cao nhất
Tuần đầu sau khi tách đàn: tổ mới quân ít, nhựa cây chưa trám kín.
Tuần đầu sau khi chuyển tổ về chỗ mới: đàn chưa ổn định và mùi mật có thể vương ra.
Sau mỗi lần mở thùng: lớp trám bị phá, vài ngày sau đàn mới làm lại xong.
Trong quãng cuối mùa khô: nguồn ăn ngoài cạn nên kiến hoạt động mạnh hơn.
Ở Việt Nam thì kiến là mối lo chung ở mọi vùng nuôi. Trong bốn giai đoạn trên nên kiểm hằng ngày thay vì hằng tuần.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chỉ lo chân thùng mà quên cành lá chạm nắp
- Rắc thuốc diệt kiến quanh thùng
- Bỏ kiểm chống kiến trong tuần sau khi mở thùng
Câu hỏi thường gặp
Vì sao kiến là nguyên nhân mất đàn số một?
Vì đàn yếu không chống nổi, và một đêm là đủ để bị dọn sạch.
Chân ngâm nước có hiệu quả không?
Rất hiệu quả, nhưng chỉ khi không còn cầu nối nào khác.
Có nên dùng thuốc diệt kiến không?
Không. Ong dú nhạy với hoá chất.
Kiến đã vào trong tổ thì cứu được không?
Tuỳ mức. Nếu đàn còn khá thì dọn sạch và xử lý đường đi, nếu quá yếu thì ghép.
Lúc nào cần kiểm hằng ngày?
Tuần đầu sau khi tách, sau khi chuyển tổ, và sau mỗi lần mở thùng.