Người muốn nuôi thường bị người nhà cản với lý do sợ ong đốt.
Đây là chỗ hiểu nhầm dễ gỡ nhất, vì sự thật khá rõ ràng.
- Ong dú không có ngòi đốt, đây là đặc điểm của cả nhóm loài
- Khi bị động chúng bu lên tay và cắn nhẹ, không đau
- Nhà có trẻ nhỏ vẫn nuôi được
- Chỉ cần đặt tổ lệch khỏi lối đi chính
Không có ngòi đốt
Ong dú thuộc nhóm ong không ngòi đốt. Đây là đặc điểm sinh học của cả nhóm loài chứ không phải chuyện thuần hoá.
Chúng vẫn bảo vệ tổ, nhưng bằng cách khác: bu lên tay và tóc, cắn nhẹ bằng hàm, và một số loài tiết ra chất có mùi.
Cảm giác khi bị cắn giống nhột hơn là đau, và không để lại vết.
Vì vậy nỗi lo bị đốt là không có cơ sở với loài này.
| Tình huống | Ong dú | Ong mật |
|---|---|---|
| Bị động tổ | Bu lên tay, cắn nhẹ | Đốt |
| Người đi ngang | Không phản ứng | Có thể phản ứng |
| Trẻ nhỏ tới gần | Không nguy hiểm | Cần cẩn thận |
| Mở thùng | Bu nhiều, không đau | Cần đồ bảo hộ |
| Có mùi lạ trên người | Có thể bu nhiều hơn | Có thể bị đốt |
Với nhà có trẻ nhỏ
Nuôi được, và nhiều gia đình coi đây là điều hay: trẻ quan sát được đàn ong thật mà không có rủi ro.
Chỉ cần vài lưu ý.
Đặt tổ lệch khỏi lối đi chính và chỗ trẻ hay chơi, để tránh chuyện chúng vô tình đụng vào.
Dạy trẻ không gõ vào thùng, không bịt cửa tổ, không chọc que vào.
Và nói trước rằng nếu bị ong bu thì đứng yên, đừng đập.
Nhiều người nuôi nói chính con họ là người thích ra xem tổ nhất.
Nếu bị bu thì làm gì
Đứng yên hoặc bước ra xa vài mét. Chúng sẽ tự bỏ đi sau một lúc.
Đừng đập hoặc phủi mạnh, vì làm vậy chỉ khiến chúng bám chặt hơn.
Nếu có chất mùi bám vào tay thì rửa là hết.
Người mới hay hoảng lần đầu rồi làm động mạnh, khiến đàn càng căng. Biết trước thì lần sau bình tĩnh hơn nhiều.
Khi nào đàn phản ứng mạnh hơn
Ngay trong cùng một loài, có lúc đàn phản ứng mạnh hơn bình thường.
Đàn đang yếu hoặc vừa bị kiến quấy thường căng thẳng hơn.
Đàn mới chuyển về chỗ mới cũng vậy trong vài tuần đầu.
Người có mùi lạ, nước hoa hoặc kem có mùi mạnh, cũng dễ bị bu hơn.
Vì vậy nếu thấy một đàn bỗng phản ứng khác thường thì đó có thể là dấu hiệu đàn đang có chuyện, chứ không phải chúng dữ hơn.
Nói với người nhà thế nào
Cách hiệu quả nhất là cho họ thấy tận mắt.
Dẫn ra đứng cách cửa tổ một mét vào buổi sáng, để họ nhìn ong ra vào.
Hoặc cho họ xem một tổ ở nhà người quen trước khi mình mua.
Nói suông thì khó thuyết phục, nhưng đứng trước tổ vài phút thì phần lớn nỗi lo tự hết.
Nhiều người trong nhà lúc đầu phản đối, vài tháng sau lại là người ra thăm tổ nhiều nhất. Trẻ con thường là nhóm thích nhất, vì đứng nhìn ong ra vào không bao giờ chán. Với nhiều gia đình thì đây là cái được lớn hơn cả mật.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đập hoặc phủi mạnh khi bị ong bu
- Đặt tổ ngay lối đi chính hoặc chỗ trẻ hay chơi
- Dùng nước hoa hoặc kem mùi mạnh khi ra thăm tổ
Câu hỏi thường gặp
Ong dú có đốt được không?
Không. Chúng không có ngòi đốt.
Bị bu lên tay có đau không?
Chỉ nhột, không đau và không để lại vết.
Nhà có trẻ nhỏ nuôi được không?
Được. Chỉ cần đặt tổ lệch khỏi chỗ trẻ hay chơi.
Bị bu thì làm gì?
Đứng yên hoặc bước ra xa. Đừng đập hay phủi mạnh.
Vì sao có lúc đàn bu nhiều hơn?
Thường do đàn đang yếu, vừa bị quấy, hoặc mình có mùi lạ trên người.