Phần lớn thứ dùng trong nuôi ong dú đều tự làm được, và nhiều người nuôi lâu năm gần như không mua gì ngoài tổ giống.
Nhưng cũng có món nên mua, vì tự làm thì tốn công mà kết quả không bằng.
- Giá kê, mái che, chân chống kiến nên tự làm
- Thùng tự đóng được nếu có gỗ khô và chút khéo tay
- Chai lọ và rây lọc thì nên mua
- Tính cả thời gian của mình khi so tự làm với mua
Bảng cân nhắc
Xét cả chi phí lẫn thời gian bỏ ra.
| Món | Nên tự làm | Nên mua | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Giá kê, chân kê | Có | Vật liệu sẵn có, dễ làm | |
| Mái che | Có | Một buổi làm cho cả trại | |
| Bát chống kiến | Có | Dùng đồ sẵn trong nhà | |
| Thùng nuôi | Nếu có gỗ khô | Nếu không quen mộc | Gỗ phải phơi khô hẳn |
| Rây lọc mịn | Nên mua | Khó tự làm đạt độ mịn | |
| Chai lọ | Nên mua | Cần đúng loại và đủ số | |
| Nhãn chai | Có thể tự in | Hoặc đặt in | Tuỳ số lượng |
Thùng tự đóng
Đây là món đáng cân nhắc nhất, vì thùng chiếm phần lớn chi phí vật tư.
Tự đóng được nếu có gỗ khô và biết chút mộc. Không cần kỹ thuật cao, chỉ cần ghép khít và gỗ đủ dày.
Điều quan trọng nhất là gỗ phải phơi khô hẳn. Đóng bằng gỗ tươi thì vài tháng sau nứt và phải chuyển đàn.
Nếu không quen mộc thì đặt đóng theo mẫu của người nuôi trong vùng, vẫn rẻ hơn mua thùng bán sẵn và lại vừa với điều kiện tại chỗ.
Tự đóng cũng cho phép làm đúng kích thước hợp với loài mình nuôi.
Những món nên mua
Rây lọc mịn: khó tự làm đạt độ mịn cần thiết, mà giá lại không cao.
Chai lọ: cần đúng loại và đủ số, tự xoay xở thì thường không đồng bộ.
Dụng cụ inox nhỏ: mua đồ bếp thông thường là được, không cần tự chế.
Ba nhóm này mua thì vừa nhanh vừa rẻ hơn tính cả công.
Tính cả thời gian của mình
Nhiều người chỉ so tiền vật liệu với giá mua sẵn, rồi thấy tự làm rẻ hơn nhiều.
Nhưng nếu tính cả buổi công thì có khi ngang nhau.
Với những món làm một lần dùng nhiều năm như giá kê và mái che thì tự làm vẫn đáng.
Với những món nhỏ thì mua cho nhanh, dành thời gian cho việc quan trọng hơn là chăm đàn.
Đây là cách cân nhắc thực tế hơn so với việc mặc định tự làm là tiết kiệm.
Học từ người trong vùng
Cách nhanh nhất để biết nên tự làm gì là đi xem trại của người nuôi lâu năm trong vùng.
Họ đã thử qua nhiều năm và giữ lại những gì hiệu quả.
Kích thước thùng, kiểu giá kê, cách làm mái che của họ thường đã phù hợp với điều kiện tại chỗ.
Sao chép cách làm đã được thử nghiệm thì nhanh hơn nhiều so với tự mò.
Và phần lớn họ sẵn sàng chỉ, thậm chí cho mượn mẫu để làm theo.
Đây cũng là dịp tốt để làm quen với người nuôi trong vùng, và quan hệ đó về sau còn dùng được nhiều hơn cái mẫu thùng. Có người để hỏi khi đàn gặp chuyện là thứ không mua được ở đâu cả.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tự đóng thùng bằng gỗ chưa phơi khô
- Chỉ so tiền vật liệu mà không tính công
- Tự chế rây lọc thay vì mua loại đúng
Câu hỏi thường gặp
Có nên tự đóng thùng không?
Nên nếu có gỗ khô và biết chút mộc. Không thì đặt đóng theo mẫu người trong vùng.
Món nào nên mua?
Rây lọc mịn, chai lọ và dụng cụ inox nhỏ.
Tự làm có thật sự rẻ hơn không?
Với món làm một lần dùng nhiều năm thì đáng. Món nhỏ thì mua cho nhanh.
Học cách làm ở đâu?
Đi xem trại của người nuôi lâu năm trong vùng.
Gỗ đóng thùng cần gì?
Phơi khô hẳn, không còn nhựa, không mùi hắc, không xử lý hoá chất.