Với người đã có vườn thì nuôi ong dú là bước tiếp theo khá tự nhiên.
Hai việc bổ trợ nhau, nhưng chỉ khi bố trí đúng và chấp nhận vài điều chỉnh.
- Vườn cho nguồn hoa, đàn ong thụ phấn lại cho vườn
- Điều kiện là hạn chế phun thuốc hoặc phun đúng cách
- Đặt tổ ở mép vườn xa khu canh tác nhất
- Đừng kỳ vọng đàn ong làm tăng vọt năng suất
Lợi ích hai chiều
Vườn cho đàn nguồn hoa và nguồn nhựa cây.
Đàn ong thụ phấn lại cho vườn, nhất là những cây có hoa nhỏ mà ong mật ít ghé.
Ong dú bay trong bán kính hẹp nên gần như toàn bộ công sức của chúng dồn vào chính khu vườn của mình, khác với ong mật có thể bay đi vài cây số.
Và khác với việc thuê đàn ong theo mùa, đàn ong dú ở lại quanh năm.
| Loại cây trong vườn | Ong dú thụ phấn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cây ăn trái hoa nhỏ | Rất tốt | Vừa tầm với ong dú |
| Rau màu để trổ hoa | Rất tốt | Hoa nhỏ, nhiều |
| Cây họ đậu | Tốt | Hoa vừa tầm |
| Cây gia vị | Tốt | Hoa li ti |
| Cây hoa lớn ống sâu | Kém | Ong dú không vào được |
| Cây thụ phấn nhờ gió | Không liên quan | Không cần côn trùng |
Điều chỉnh chính: chuyện thuốc
Đây là điều kiện quan trọng nhất và cũng là thứ phải chấp nhận đổi.
Nếu vườn phải phun thì chọn nhóm ít hại hơn, phun sau khi ong đã về, và phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.
Không bịt cửa tổ để tránh thuốc, vì thùng kín làm đàn ngộp và hại hơn nhiều.
Nếu phun diện rộng thì cách duy nhất an toàn là dời tổ đi chỗ khác trước.
Và nhớ rằng vườn hàng xóm trong bán kính vài trăm mét cũng ảnh hưởng, nên nói chuyện với họ cũng là một phần.
Bố trí trong vườn
Đặt tổ ở mép vườn, xa khu canh tác cần phun thuốc nhất.
Chọn chỗ có nắng sáng và bóng chiều, thường là dưới tán cây lớn ở rìa.
Tránh chỗ đi lại nhiều khi làm vườn, và tránh đường máy móc qua lại.
Nếu vườn chia khu thì đặt ở khu ít can thiệp nhất.
Và giữ khoảng trống quanh thùng, đừng để cây trồng mọc sát vào.
Đừng phóng đại lợi ích
Đàn ong dú không biến một vườn kém thành vườn tốt.
Chúng góp phần vào việc thụ phấn, nhưng năng suất vườn còn phụ thuộc đất, nước, giống cây và cách chăm.
Với cây thụ phấn nhờ gió hoặc hoa quá lớn thì ong dú gần như không đóng vai trò gì.
Vì vậy nên xem đây là lợi ích cộng thêm, không phải lý do chính để nuôi.
Nói đúng mức thì cũng tránh được chuyện thất vọng về sau.
Lịch làm vườn và lịch nuôi ong
Hai lịch này nên khớp nhau chứ không chống nhau.
Phát quang vào đầu tháng 5 đến tháng 11 khi ngoài kia đã có nhiều nguồn khác, thay vì làm giữa mùa khó.
Trồng bổ sung cũng vào đầu mùa mưa, và ưu tiên cây nở vào quãng thiếu hoa.
Nếu phải phun thì tránh quãng đàn đang yếu nhất.
Sắp được hai lịch này thì cả vườn lẫn đàn đều lợi.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đặt tổ ngay giữa khu canh tác cho tiện thụ phấn
- Bịt cửa tổ khi phun thuốc
- Kỳ vọng đàn ong làm tăng vọt năng suất vườn
Câu hỏi thường gặp
Nuôi ong có làm vườn sai trái hơn không?
Có tác động tích cực tới thụ phấn, nhưng năng suất còn phụ thuộc nhiều thứ khác.
Vườn phải phun thuốc thì sao?
Phun cục bộ, sau khi ong đã về, và đặt tổ ở mép vườn xa nhất.
Đặt tổ ở đâu trong vườn?
Mép vườn, dưới tán cây, xa khu canh tác và đường đi lại.
Ong dú thụ phấn tốt cho cây nào?
Cây có hoa nhỏ như cây ăn trái, rau màu, cây họ đậu.
Khi nào nên phát quang vườn?
Đầu mùa mưa, khi ngoài kia đã có nhiều nguồn hoa khác.