Sáng ra thấy xác ong nằm nhiều trước cửa tổ, đàn thưa hẳn chỉ sau một hai ngày.
Đây là dấu hiệu điển hình của việc dính thuốc, và cũng là sự cố người nuôi ít kiểm soát được nhất.
- Dấu hiệu điển hình là xác ong nhiều và đột ngột
- Đàn ở vườn nhà vẫn dính nếu vườn lân cận phun
- Không bịt cửa tổ để tránh, vì đàn sẽ ngộp
- Cách phòng hiệu quả nhất là trao đổi với hàng xóm
Nhận biết
Xác ong nằm nhiều trước cửa, xuất hiện đột ngột trong một hai ngày.
Ong bò lổm ngổm không bay được, hoặc bay loạng choạng.
Lượt ra vào giảm mạnh chỉ sau một đêm.
Nếu nhiều tổ trong vườn cùng bị một lúc thì gần như chắc chắn là do thuốc.
Phân biệt với các nguyên nhân khác: kiến thì có đường kiến, mốc thì có mùi, còn thuốc thì đột ngột và đồng loạt.
| Nguyên nhân | Xác ong | Tốc độ | Dấu hiệu khác |
|---|---|---|---|
| Dính thuốc | Nhiều, đột ngột | Một hai ngày | Nhiều tổ cùng bị |
| Kiến tấn công | Rải rác | Vài ngày | Có đường kiến |
| Mất chúa | Không có | Vài tuần | Không có ong non |
| Quá nóng | Ít | Từ từ | Ong bu ngoài thùng |
| Hết mùa tự nhiên | Không có | Từ từ | Cả vùng cùng chững |
Những gì làm được ngay
Không nhiều, và đây là phần khó chấp nhận nhất.
Đừng bịt cửa tổ để tránh thuốc. Thùng kín làm đàn nóng và ngộp, hại hơn nhiều so với việc để chúng ra ngoài.
Nếu biết trước lịch phun diện rộng thì cách duy nhất an toàn là dời tổ đi chỗ khác trước, và đưa về sau thời gian chờ.
Sau khi đã dính thì chỉ có thể để yên, không mở thùng, không can thiệp.
Đàn còn quân thì có thể hồi trong vài tuần tới vài tháng.
Vì sao vườn nhà sạch chưa đủ
Đàn bay khắp bán kính vài trăm mét, không dừng ở hàng rào nhà mình.
Vườn lân cận trong bán kính đó phun thuốc thì đàn vẫn tiếp xúc, dù mình không dùng gì.
Đây là điều nhiều người mới không lường trước, và cũng là lý do đàn hỏng mà không hiểu vì sao.
Ở Việt Nam thì nhiều thông tin lan truyền chưa được kiểm chứng, nên chuyện này càng đáng để ý khi chọn chỗ đặt.
Cách phòng hiệu quả nhất
Trao đổi với hàng xóm. Đây là việc ít tốn công nhất mà hiệu quả nhất.
Phần lớn người phun thuốc không có ý gây hại, chỉ là không nghĩ tới đàn ong.
Nói cho họ biết mình có nuôi ong, và hỏi họ báo trước khi định phun. Nhiều người sẵn sàng, và có người còn đổi sang phun chiều muộn khi ong đã về.
Chọn vị trí đặt tổ tách khỏi khu canh tác, ở mép vườn xa nhất.
Và trồng hàng cây chắn giữa hai khu nếu có điều kiện.
Khi vườn mình cũng phải phun
Không phải ai cũng làm được vườn hoàn toàn không dùng thuốc.
Nếu buộc phải phun thì chọn nhóm ít hại hơn, phun sau khi ong đã về, và phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.
Báo trước cho người nuôi ong khác trong xóm nếu có.
Và nếu phun diện rộng thì tính chuyện dời tổ trước.
Đây cũng là lý do việc nói chuyện với hàng xóm là chuyện hai chiều.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Bịt cửa tổ khi hàng xóm phun thuốc
- Nghĩ vườn mình không phun là đàn an toàn
- Ngại nói với hàng xóm về chuyện mình nuôi ong
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết đàn dính thuốc?
Xác ong nhiều và đột ngột, nhiều tổ cùng bị một lúc.
Có nên bịt cửa tổ để tránh không?
Không. Thùng kín làm đàn ngộp, hại hơn nhiều.
Đàn dính thuốc có hồi được không?
Nếu còn quân thì có thể hồi trong vài tuần tới vài tháng.
Vườn mình không phun thì có an toàn không?
Không hẳn, vì đàn bay khắp bán kính vài trăm mét.
Cách phòng hiệu quả nhất?
Trao đổi với hàng xóm và hỏi lịch phun trước.