Nhiều người nghĩ đàn khoẻ hay yếu là do giống hoặc do cách chăm.
Nhưng chỗ đặt thường quyết định nhiều hơn cả hai thứ đó, và lại là thứ dễ làm đúng nhất.
- Nắng sáng và bóng chiều là tiêu chí quan trọng nhất
- Không có cành lá chạm thùng, giữ khoảng trống quanh
- Chọn kỹ ngay từ đầu vì dời về sau tốn kém
- Phép thử đổi chỗ cho biết vị trí có vấn đề hay không
Sáu tiêu chí
Nắng buổi sáng và bóng buổi chiều. Nắng sáng giúp đàn ra sớm, bóng chiều tránh quá nhiệt.
Không có cành lá chạm thùng, và giữ khoảng trống ít nhất nửa mét quanh mỗi thùng.
Kê cách mặt đất, gầm thoáng, không để cỏ mọc kín.
Tránh xa khu canh tác phun thuốc, ưu tiên mép vườn xa nhất.
Khuất gió mạnh nhưng vẫn thoáng.
Lệch khỏi lối đi lại chính và chỗ trẻ hay chơi.
| Tiêu chí | Vì sao | Kiểm bằng cách |
|---|---|---|
| Nắng sáng, bóng chiều | Đàn đỡ tốn sức điều hoà | Đứng nhìn vườn ở các giờ khác nhau |
| Không cành lá chạm thùng | Cầu nối cho kiến | Nhìn quanh thùng |
| Kê cao, gầm thoáng | Tránh ẩm và mối | Nhìn dưới thùng |
| Xa khu phun thuốc | Giảm rủi ro dính thuốc | Hỏi hàng xóm |
| Khuất gió mạnh | Thùng không lật, đàn đỡ mất nhiệt | Quan sát hướng gió |
| Lệch khỏi lối đi | Đàn đỡ bị quấy | Nhìn thói quen đi lại trong nhà |
Nắng chiều là kẻ thù lớn nhất
Trong sáu tiêu chí thì đây là thứ hay bị bỏ qua nhất và gây hại nhiều nhất.
Thùng phơi nắng chiều thì bên trong nóng nhanh, và đàn phải dồn quân quạt tổ suốt buổi.
Ong dồn vào việc quạt thì không đi kiếm ăn được, nên lượng mật và phấn mang về giảm hẳn.
Hai đàn cùng vườn, cùng nguồn hoa, mà đàn đặt chỗ mát lên nhanh hơn hẳn đàn phơi nắng.
Ở Việt Nam thì nhiều thông tin lan truyền chưa được kiểm chứng, nên phần này càng đáng làm kỹ.
Chọn kỹ ngay từ đầu
Dời tổ về sau luôn có cái giá của nó, nhất là dời trong cùng một vườn.
Ong dú định vị theo cảnh quan quanh tổ, nên dời vài mét thì chúng vẫn bay về chỗ cũ và lạc.
Vì vậy bỏ một buổi đi quanh vườn vào các giờ khác nhau trong ngày trước khi nhận tổ.
Nghĩ trước xem vài năm nữa chỗ đó có thay đổi gì không: cây lớn lên có che mất nắng sáng không, có cành nào sẽ chạm thùng không.
Một buổi chuẩn bị tiết kiệm rất nhiều rắc rối về sau.
Phép thử đổi chỗ
Khi nghi một đàn kém là do vị trí thì có cách kiểm khá đáng tin.
Đổi chỗ tổ kém với một tổ khoẻ ở khu khác trong vườn, chờ vài tháng rồi xem.
Nếu tổ kém khá lên ở chỗ mới thì đúng là vị trí cũ có vấn đề, và nên dời cả cụm ở đó.
Nếu vẫn kém thì vấn đề nằm ở bản thân đàn.
Lưu ý cả hai đàn đều mất một ít quân do bay nhầm trong vài ngày đầu, nên chỉ làm khi thật cần và làm vào giữa tháng 5 đến tháng 11.
Bố trí khi có nhiều tổ
Đặt cách nhau vài mét, quay cửa khác hướng để đàn đỡ bay nhầm.
Đừng xếp thành hàng đều tăm tắp cùng hướng, vì như vậy ong dễ nhầm tổ.
Chia thành vài cụm nhỏ ở các góc vườn thay vì dồn hết một chỗ.
Và tính cả nguồn hoa: nuôi nhiều tổ một chỗ thì các đàn chia nhau cùng một vùng trong bán kính vài trăm mét.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đặt thùng nơi phơi nắng chiều
- Đặt tạm một chỗ rồi tính dời sau
- Xếp nhiều tổ thành hàng đều cùng hướng
Câu hỏi thường gặp
Tiêu chí quan trọng nhất khi chọn chỗ?
Có nắng buổi sáng và bóng buổi chiều.
Vì sao không nên đặt tạm rồi dời?
Vì ong định vị theo cảnh quan, dời gần thì chúng bay về chỗ cũ và lạc.
Làm sao biết vị trí có vấn đề?
Đổi chỗ tổ kém với một tổ khoẻ ở khu khác, chờ vài tháng rồi xem.
Đặt các tổ cách nhau bao xa?
Vài mét, và quay cửa khác hướng.
Nuôi bao nhiêu tổ một chỗ là vừa?
Tuỳ nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét quanh đó.