Ra vườn buổi sáng thấy tổ vắng hẳn. Mở ra thì trống.
Gần như người nuôi nào cũng trải qua chuyện này, thường là trong một hai năm đầu.
- Cảm giác nặng hơn nhiều so với giá trị vật chất của cái tổ
- Tìm nguyên nhân quan trọng hơn là tự trách
- Phần lớn nguyên nhân đều lặp lại và sửa được
- Nhiều người nói đàn mất đầu tiên dạy họ nhiều nhất
Vì sao lại nặng nề tới vậy
Nhiều người ngạc nhiên vì mình buồn hơn mức đáng buồn.
Một tổ ong không đắt bằng nhiều thứ khác trong nhà, nhưng cảm giác mất lại khác.
Lý do có lẽ là vì đã đứng nhìn nó mỗi ngày suốt nhiều tháng, đã quen nhịp ra vào của nó, và đã coi việc chăm nó là một phần trong ngày của mình.
Đó là chuyện bình thường, và cũng là dấu hiệu mình thật sự gắn bó với việc đang làm.
Tìm nguyên nhân trước khi tự trách
Phản ứng đầu tiên của nhiều người là tự trách mình không chăm kỹ.
Nhưng câu hỏi có ích hơn là: nguyên nhân cụ thể là gì.
| Dấu hiệu để lại | Nguyên nhân | Sửa được không |
|---|---|---|
| Có kiến trong tổ | Kiến dọn sạch | Sửa được: chân chống, cắt cầu nối |
| Tổ trống, không xác ong | Đàn bỏ đi | Sửa được: xem lại chỗ đặt |
| Xác ong nhiều | Dính thuốc hoặc bị tấn công | Giảm được: chọn vị trí, trao đổi hàng xóm |
| Quân giảm dần rồi hết | Mất chúa | Giảm được: cách chia khi tách |
| Có vệt mốc, mùi ngai ngái | Ẩm mốc kéo dài | Sửa được: kê cao, giữ thoáng |
| Thùng đổ trước đó | Hệ quả của cú đổ | Sửa được: gia cố chân kê |
Phần lớn đều sửa được
Nhìn bảng trên thì thấy gần như mọi nguyên nhân đều nằm trong tầm kiểm soát.
Kiến thì chống được. Chỗ đặt thì đổi được. Cách tách thì học được. Chống ẩm thì làm được.
Chỉ có chuyện thời tiết cực đoan và vườn hàng xóm phun thuốc là khó kiểm soát hoàn toàn, và ngay cả hai thứ đó cũng giảm được rủi ro.
Vì vậy mất đàn không phải chuyện xui rủi mà thường là chuyện có thể học từ đó.
Ghi lại ngay
Đây là việc nên làm khi còn nhớ rõ.
Ghi ngày phát hiện, dấu hiệu để lại, tổ đặt ở đâu, và mình đã làm gì trong vài tháng trước.
Lúc đó thì chỉ là một ghi chép buồn. Nhưng tới lần thứ hai, thứ ba, mở ra so thì thấy quy luật.
Nhiều người phát hiện ra rằng cùng một vị trí trong vườn hay hỏng, hoặc cùng một cách chia khi tách dẫn tới mất chúa.
Sửa được nguyên nhân lặp lại thì tỉ lệ mất đàn giảm rõ.
Đừng bỏ cuộc
Không ít người mất đàn đầu tiên rồi bỏ luôn, nghĩ mình không hợp.
Nhưng gần như mọi người nuôi lâu năm đều từng mất đàn trong những năm đầu.
Khác biệt không nằm ở chuyện có mất hay không, mà ở chuyện có tìm ra nguyên nhân và làm khác đi hay không.
Năm thứ hai thường khác hẳn, vì lúc đó đã biết nhìn và biết để yên.
Và đàn mất đầu tiên thường được nhớ rất lâu, lâu hơn cả những đàn sống khoẻ suốt nhiều năm.
Nơi này khuyến khích chia sẻ cả thất bại, vì đó là phần dạy được nhiều nhất.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tự trách mà không tìm nguyên nhân cụ thể
- Không ghi lại nên năm sau lặp lại đúng lỗi cũ
- Bỏ cuộc sau lần mất đàn đầu tiên
Câu hỏi thường gặp
Mất đàn đầu tiên có bình thường không?
Rất thường gặp. Gần như người nuôi lâu năm nào cũng từng trải qua.
Nên làm gì đầu tiên?
Tìm dấu hiệu để lại để xác định nguyên nhân, rồi ghi lại ngay.
Nguyên nhân nào phổ biến nhất?
Kiến, và chỗ đặt không phù hợp.
Thùng cũ dùng lại được không?
Được, sau khi làm sạch và phơi nắng, trừ khi bị mốc nặng.
Có nên nuôi tiếp không?
Nên. Năm thứ hai thường khác hẳn.